FANDOM


Wikipedia-icon.png Ta strona zawiera treści z Wikipedii będące na licencji Creative Commons.

Zobacz oryginalny artykuł i autorów.

Pdlogo

Nieoficjalna ikona stosowana na Wikipedii dla oznaczenia materiałów dostępnych w domenie publicznej.

Domena publiczna (ang. public domain) – w najwęższym znaczeniu jest to twórczość, z której można korzystać bez ograniczeń wynikających z uprawnień jakie mają posiadacze autorskich praw majątkowych, gdyż prawa te wygasły lub twórczość ta nigdy nie była lub nie jest przedmiotem prawa autorskiego. Pojęcie to wywodzi się z angielskiego common law i początkowo oznaczało grunty należące do państwa, które zostały udostępnione do bezpłatnego użytku publicznego, co później zostało rozciągnięte na własność intelektualną, która z różnych względów nie jest objęta ochroną prawa autorskiego i może w związku z tym być wykorzystywana bezpłatnie przez każdego[1].

Pojęcie to jest nie tyle ściśle zdefiniowanym terminem prawniczym ile raczej popularną nazwą koncepcji, zgodnie z którą istnienie zasobu twórczości dostępnej bez ograniczeń dla każdego jest warunkiem swobodnego rozwoju kultury i nauki. W związku, z czym czas i zakres ochrony prawno-autorskiej oraz również patentowej powinien stanowić kompromis między interesami twórców i całego społeczeństwa. W tym znaczeniu pojęcie to pojawia się np. w dokumentach i dyskusjach Światowej Organizacji Własności Intelektualnej. W dokumentach tych to pojęcie ma znaczenie dużo szersze niż tylko zbiór dzieł, do których nie występuje ograniczenie dostępu ze względu na ochronę praw autorskich, ale ogólnie do wszystkich, które nie mają finansowych lub instytucjonalnych barier publicznego wykorzystania - np. dostępnych na tzw. wolnych licencjach[2]. W zbliżony sposób definiuje też to pojęcie UNESCO[3].

Terminu domena publiczna używa się też czasami w odniesieniu do oprogramowania, które z jakichś względów nie jest objęte majątkowymi prawami autorskimi. Mylnie do tej kategorii zalicza się też niekiedy oprogramowanie dostępne na zasadach licencji copyleft oraz freeware lub nawet shareware[4].

Domena publiczna w Polsce Edytuj

W polskim systemie prawa autorskiego termin "domena publiczna" nie występuje – w tłumaczeniu Konwencji Berneńskiej termin ten przetłumaczono jako "własność publiczną państwa"[5]. Posługują się nim jednak środowiska związane z rozwojem tzw. wolnej kultury i otwartej edukacji[6]. Koalicja Otwartej Edukacji organizuje coroczne obchody Dnia Domeny Publicznej[7].

W polskim systemie prawa autorskiego nie istnieje możliwość wyzbycia się autorskich praw osobistych, a ich czas trwania jest nieograniczony[8]. Część twórczości nie stanowi jednak przedmiotu tego prawa[9]. W stosunku do twórczości, która stanowi przedmiot tego prawa można jedynie mówić o wygasaniu praw majątkowych. Prawa osobiste takie jak: obowiązek przypisywania autorstwa czy nienaruszalność formy i treści pozostają w mocy nawet po wygaśnięciu majątkowych praw autorskich. Ponadto, nawet jeśli do twórczości pierwotnej wygasły już prawa majątkowe, to do dzieła stanowiącego opracowanie (tłumaczenie, przeróbka, adaptacja) wygasanie praw majątkowych rozpoczyna się od dnia upublicznienia tego opracowania lub od daty śmierci autora opracowania[10]. Wreszcie, nawet od użycia dzieł, które nie są objęte ochroną autorskich praw majątkowych, należy odprowadzać od 5% do 8% wpływów brutto ze sprzedaży ich egzemplarzy na odpowiedni dla danego pola eksploatacji fundusz promocji twórczości[11].

Mechanizm Creative Commons "0" Edytuj

Organizacja Creative Commons promuje mechanizm przenoszenia utworów do domeny publicznej wolą autorów, pod nazwą CC0, który stanowi jej część modelu licencjonowania utworów . W związku z tym, że co do zasady polskie prawo autorskie uniemożliwia wyraźnie przenoszenia utworów do domeny publicznej wolą twórcy[12], mechanizm ten w Polsce może być traktowany jako sformalizowane oświadczenie woli twórcy, że ten nie będzie korzystał z przysługujących mu praw, a gdy to niemożliwe udostępnia utwór na licencji, której warunki są tak maksymalnie zbliżone do zasad użycia utworów w ramach domeny publicznej, jak to tylko możliwe. Wg oceny prawnej opublikowanej przez Koalicję Otwartej Edukacji, mechanizmem CC0 można się w Polsce posługiwać ale "...korzystający muszą mieć jednak świadomość wyżej opisanych ograniczeń."[13]

Zobacz też Edytuj

PrzypisyEdytuj

  1. http://duhaime.org/LegalDictionary/P/PublicDomain.aspx
  2. http://www.wipo.int/copyright/en/general/public_domain.html
  3. http://portal.unesco.org/ci/en/ev.php-URL_ID=1535&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html
  4. http://www.gnu.org/philosophy/categories.pl.html#PublicDomainSoftware
  5. Art. 18 Konwencji Berneńskiej http://pl.wikisource.org/wiki/Akt_paryski_konwencji_berne%C5%84skiej_o_ochronie_dzie%C5%82_literackich_i_artystycznych
  6. http://www.ebib.info/2009/101/a.php?bednarek_tarkowski_szczepanska
  7. http://koed.org.pl/dzien-domeny-publicznej/
  8. Art. 16, Ustawa o prawie autorskim z 1994 z póź. zmianami
  9. Art. 4, Ustawa o prawie autorskim z 1994 z póź. zmianami
  10. Art 2. p. 1 Ustawa o prawie autorskim z 1994 z póź. zmianami
  11. Art 40. Ustawa o prawie autorskim z 1994 z póź. zmianami
  12. Art. 16, Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, z dnia 4 lutego 1994 r., publikator: Dz. U. 1994, nr 24, poz. 83, tekst jednolity: Dz. U. 2006, nr 90, poz. 631
  13. http://koed.org.pl/wp-content/uploads/2011/10/CC0_analiza.pdf
Systemy licencjonowania praw autorskich
Domena publiczna
Copyleftlogo Copyleft GNU General Public LicenseGNU Lesser General Public LicenseGNU Free Documentation LicenseFree Art LicenseDesign Science LicenseAffero General Public License
Cclogo Creative Commons Uznanie autorstwaUżycie niekomercyjneBez utworów zależnychNa tych samych warunkach
Copyrightlogo Copyright autorskie prawa osobisteautorskie prawa majątkowedozwolony użytekroyalty free

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki